Aardbeien

Aardbeien

Aardbeien zijn sappige rode vruchtjes met een zoete smaak en veel sap. Ze worden gebruikt om bijvoorbeeld jam te maken, maar worden ook in verschillende gerechten verwerkt. Uiteraard zijn aardbeien ook los te eten. Eet je vaak (en veel) aardbeien, dan is zelf aardbeien kweken wellicht een goed idee.

Geschiedenis 

De aardbei werd in de bronstijd al door mensen gebruikt, maar er werden pas aardbeienplanten vanuit het wild in tuinen gezet vanaf de 14e eeuw. Ze werden in die tijd vooral gebruikt als sierplant, maar ook voor medicinaal gebruik. De vrucht was toen nog klein en de planten waren niet heel productief. De aardbei zoals wij kennen is rond de 200 jaar oud.

In de 17e en 18e eeuw zijn de soorten Fragaria virginiana uit Noord-Amerika en Fragaria chiloensis uit Zuid-Amerika ingevoerd. In 1766 werd de aardbei voor het eerst beschreven door Antoine Nicolas Duchesne en hij gaf de plant de Latijnse naam Fragaria ananassa. Deze soort leek veel op de ingevoerde soorten. Later zijn ook kruisingen gemaakt. In Californië werden vooral aardbeien met een harde vrucht geteeld, die vergelijkbaar waren met een appel. De vruchten die in Europa geteeld werden waren echter zacht. Doordat deze twee typen aardbeirassen werden gekruist, hebben we nu de moderne stevige rassen. Door die stevigheid kunnen ze goed verhandeld worden en over grote afstanden getransporteerd worden. In Nederland en België komen de Bosaardbei, Fragaria vesca, en de zeldzame Grote bosaardbei, Fragaria moschata, in het wild voor.

Aardbeien kweken

Zelf aardbeien kweken gaat als volgt: Aardbeien worden onder glas en onder plastic in de volle grond geteeld. De handigste manier voor aardbeien kweken is om mini-plantjes of al volgroeide planten te kopen. Maar je kunt ze natuurlijk ook zelf zaaien. Zaai de zaadjes dan in februari binnen huis in een kweekbak. Zorg dat je ze afdekt met weinig grond, want de zaadjes hebben veel licht nodig. De vensterbank is een goede plek, want de zaadjes hebben tussen de 18 en 20 graden Celsius nodig. Je moet de grond licht vochtig houden.

Als de zaailingen twee tot drie blaadjes hebben, verpoot je ze naar aparte potjes, dit heet verspenen. Zet de plantjes een paar weken lang alleen overdag buiten op een beschutte plek. Na IJsheiligen, dat is op 14 mei, kun je ze helemaal naar buiten verplaatsen. Gebruik bij het plukken van aardbeien een schaartje en neem altijd het groene kroonblaadje mee. Dit houdt de aardbeien langer vers. Succes met aardbeien kweken!

Voortplanten van aardbeien

Aardbeiplanten krijgen uitlopers, dit zijn draderige scheuten. Hieruit groeien nieuwe aardbeienplantjes. Plaats deze uitloper in een pot gevuld met compost. Laat de kleine aardbeienplantjes een á twee maanden aan de uitlopers vastzitten en houd de aardbeienplantjes goed vochtig. 

Oogsten van aardbeien

Het beste moment voor het plukken van aardbeien is in de ochtend, wanneer de aardbeien droog zijn. Pluk de aardbeien met steel en al.

Ziekten en ongedierte bij aardbeien

De meest voorkomende schadelijke dieren bij aardbeien zijn bladluizen, spint, aardbeikever, aardbeimijt en allerlei slakjes en vogels. Veel voorkomende ziektes zijn grijze schimmel en meeldauw.

Algemeen

De botanische naam Fragaria komt van het Latijnse 'fraga'. Dat betekent aardbeitje. De aardbei staat in de symboliek symbool voor kortstondig genot. Op veel oude schilderijen is de aardbei daarom afgebeeld om dit te symboliseren. Aarbeien worden ook wel zomerkoninkjes genoemd. De meeste aardbeienrassen zijn zelffertiel, wat betekent dat er geen kruisbestuiving nodig is. Een goede bestuiving door wind en insecten is nodig voor het krijgen van volledig uitgegroeide en goed gevormde vruchten. De rijpe rode, oranje-rode of soms ook witte vrucht is de opgezwollen bloembodem met daar bovenop zaadjes, de dopvruchtjes. Een aardbei is dus een zogenaamde schijnvrucht.

Zaaitabel en plantafstand

20 dagen van zaaien tot kiem, 170 dagen van zaaien tot oogst en een minimum plantafstand van 35 centimeter.

janfebmrtaprmeijunijuliaugsepoktnovdec
            
            
            
  •      zaaien binnen / glas
  •      zaaien buiten / verplanten
  •      oogsten