Prei

Prei

Elke keer dat je in de supermarkt bent, zie je ze, al dan niet bewust, maar ze liggen er: die lange wit groene staken. Of je ze nu gebruikt als groente op zich, in de soep of als smaakversterker in  welk gerecht ook, dit aan ui en knoflook gerelateerde ingredient is een vast onderdeel in de meeste keukens en ijskasten. Prei is een van die groentensoorten die letterlijk sinds mensenheugenis bestaan, de eerste beschrijvingen en teelt stammen van twee eeuwen voor Christus toen de Sumerische koning Urnammu de plant liet verbouwen.

Prei verbouwen

Prei is een relatief makkelijke plant om zelf te verbouwen. De plant is een echte herfst en wintergroete die tijdens de winter in een vegetatieve staat verkeerd en heeft nog geen stengel heeft. Om die te laten groeien heeft het winterkou nodig waardoor de generatieve fase begint en de plant kan gaan bloeien. Zodra dat proces in gang gezet is ontwikkeld de stengel maar leveren de bladeren daarop in.
Het opkweken van prei doe je bij 15C˚ tot 2015C˚, temperaturen daaronder betekenen dat de plant bloeit in plaats van groeit. Het best kun je prei in geulen op zo’n 12-15 centimeter van elkaar planten. De afstand van de geulen onderling moet tussen de 30-50 centimeter zijn. Het gedeelte dat ondergronds zit blijft wit, alles daarboven wordt groen. Als de prei de dikte van een potlood heeft kun je hem dan ‘aanaarden’ wat zoveel betekent als verpoten. Hommels, bijen en zweefvliegen zijn van levensbelang omdat zij zorgen voor de kruisbestuiving van de planten.

De oogst

Hoewel dit van origine een najaars- en wintergroente is kan zij tegenwoordig het hele jaar door gekocht en geoogst worden. Dit door het gebruik van verschillende rassen en daarmee een uitgebreidere oogstmogelijkheid. Bovendien kan prei heel goed bewaard worden mits de koeltemperatuur niet boven het nulpunt of beter nog, niet boven de -1C˚ ligt. De prei ligt dan niet schoongemaakt in de koelcel en kan daardoor ongeveer twee maanden bewaard blijven.

Ziekten en ongedierte bij prei

Prei heeft het meest te duchten van de uienvlieg of de preimot. Gele bladeren zijn het teken dat de uienvlieg aan de voet van de prei heeft gevreten. Helaas zijn er geen duidelijke tekenen die aangeven dat je last hebt van preimot. In de rupsfase vreet deze zich een weg door en naar het hart van de plan waardoor die, net als door de uienvlieg kan afsterven. Er zijn verschillende biologische en kunstmatige sproeimiddelen te koop om deze insecten tegen te gaan of je kunt kiezen voor het telen onder insectengaas. Bladziekten als roest of het preigeelstreepvirus kunnen de bladeren van de planten aantasten maar ook daar zijn bestrijdingsmiddelen voor te verkrijgen

Feiten over prei

Zoals gezegd de prei is directe familie van lookgewassen als ui, knoflook en bieslook en onderdeel van de Latijnse ‘Allium’ tak die zich kenmerkt door een opbouw in bladschijven en bladscheden die om elkaar gevouwen groeien.  De plant is bovendien gezond door zijn hoge hoeveelheden aan mineralen, vitaminen en fytornutrienten. Of het nu vitaminen A, K, B, C of E zijn of de ijzer, koper of zinkgehalten, feit is dat prei bekend staat als goed voor de stembanden of keel. Het was eén van de redenen dat Keizer Nero ook bekend was als Porrophagus: preivreter. Aristoteles placht zijn heldere stem ook toe te schrijven aan het eten van de plant. Verder wordt de prei in verband gebracht met het verbeteren van ziekteverschijnselen, het voorkomen danwel het verlagen van kansen op onder andere aderverkalking, overgewicht en diabetes 2. Mensen die gevoelig zijn voor sulfiet echter kunnen lichamelijke klachten krijgen na het eten van deze groente.

Zaaitabel en plantafstand

20 dagen van zaaien tot kiem, 170 dagen van zaaien tot oogst en een minimum plantafstand van 15 centimeter.

janfebmrtaprmeijunijuliaugsepoktnovdec
            
            
            
  •      zaaien binnen / glas
  •      zaaien buiten / verplanten
  •      oogsten

Voedingswaarden per 100 gram

Energie: 129 kJ, 30 kcalWater: 90,4 gram
Eiwit: 1,8 gramCalcium: 60 mgram
Koolhydraten: 4 gramIJzer: 1 mgram
Vet: 0,3 gramVitamine C: 25 mgram
Vezels: 0 gram